انواع مو

عموماً موی هر انسانی از سه جنبه قابل بررسی و تجزیه و تحلیل است:

• جنس مو به چرب بودن، خشک بودن، طبیعی یا ترکیبی بودن مو گفته می‌شود.
• حالت مو به حالت ظاهری مو از نظر صاف بودن، فِر بودن، مُجعد بودن و… گفته می‌شود.
• بافت مو به ضخیم، متوسط و نازک بودن، تار مو گفته می‌شود.

جنس مو

جنس موی یک انسان بر اساس شرایط طبیعی آن شناخته می‌شود، این که یک مو چقدر رطوبت دارد، میزان سبیومی که در بدن تولید می‌شود، به چه میزان است، همگی می‌توانند در کیفیت و جنس مو، تأثیر داشته ‌باشد و گاهی می‌توانند جنس موی نرمال را که فردی به طور ژنتیکی داشته است را تغییر دهد و خشک و شکننده کند.

به عنوان یک آرایشگر، دانستن این که جنس موی طبیعی شما چیست (خشک است، چرب است، معمولی یا ترکیبی است) بسیار مهم است و به شما در تشخیص دانستن این که مُدل موی مناسب برای شما چیست و همچنین چگونگی مراقبت و انتخاب نوع مناسب و صحیح از وسایل آرایشی مو، کمک می‌کند. شما اگر از جنس موی خود آگاهی داشته باشید، می‌دانید که از چه شامپوئی باید استفاده کنید و در هنگام رنگ کردن مو، چنانچه موی خشکی داشته باشید، می‌دانید که می‌بایست از رنگ‌هایی استفاده کنید که فاقد آمونیاک هستند و این به سلامت موهای شما کمک می‌کند. پس برای آگاهی بیشتر شما از جنس مو، به انواع آن و چگونگی مراقبت از آنها می‌پردازیم:

• موهای معمولی: یکی از رایج‌ترین نوع جنس مو، موی معمولی است. این مو نه چرب است و نه خشک و کاملاً حالت طبیعی دارد، حالتش را حفظ می‌کند و بیشتر اوقات زیبا به نظر می‌رسد.

مراقبت‌های موی معمولی: موی طبیعی چون هیچ تغییر شیمیایی یا آسیب دیدگی فیزیکی ندارد، ممکن است فقط گاهی نرم کننده نیاز داشته باشد. از یک شامپوی ملایم برای استفاده منظم روزانه و یا از یک شامپوی حاوی نرم‌کننده‌  و یا دومنظوره^[1]  استفاده کنید. وقتی از این محصول دومنظوره استفاده می‌کنید، شامپو کثیفی‌ها و چربی‌ها و هم‌چنین حالت دهنده‌هایی که به مو زده‌اید، مثل ژل، تافت و غیره… را از سطح مو پاک می‌کند و هم زمان قطرات نرم کننده در مو آزاد می‌شود و باعث درخشانی، فُرم گرفتن بهتر مو و راحت شانه کردن آن می‌شود. در واقع شامپوها، پاک کننده‌هایی هستند که چربی بد را از مو پاک کرده و مو را تمیز می‌کنند امّا در عین حال، بخشی از چربی طبیعی و خوب مو که عامل درخشندگی مو است را هم از سطح مو پاک می‌کنند، به همین دلیل نرم کننده‌ها بلافاصله چربی خوب و مورد نیاز مو را جایگزین می‌کنند.

در گذشته مردم شامپوهای خارجی را به شامپوهای ایرانی ترجیح می‌دادند و یکی از اصلی‌ترین دلیل این انتخاب، این بود که معتقد بودند شامپوهای خارجی موهایشان را خوش حالت تر می‌کند، در حالی که شامپوهای خارجی شامپو- کاندیشنر بودند، یعنی نرم کننده را هم در خود داشتند و به همین دلیل، درخشندگی و حالت به مو می‌داد و به علّت عدم آگاهی فکر می‌کردند نرم کننده سبب ریزش مو می‌شود در حالی که شامپو- کاندیشنرهای خارجی را مصرف می‌کردند و بسیار هم از این انتخاب خود راضی بودند.

• موهای خشک: ظاهری بی‌رنگ و رو دارد، خشک است، راحت گِره می‌خورد، خیلی سخت شانه یا بُرس می‌شود و تارهای مو به آسانی از کمر می‌شکند. این موها معمولاً در ریشه‌ها، ضخیم و در انتهای مو نازک و گاهی همراه با موخوره است. به اندازه‌ی کافی رطوبت ندارد و این خشکی یا می‌تواند به این علّت باشد که سبیوم کافی در مو تولید نشده است و یا به این علت که مو پیرتر شده و کوتیکول مو، باز شده است. وقتی این اتّفاق می‌افتد، احتمال از دست رفتن رطوبت کورتکس به دلایل: شامپو کردن زیاد، استفاده‌ی زیاد از وسایل گرمایشی مثل سشوار، مصرف غلط از رنگ مو و مواد فِر کننده، آسیب دیدگی ناشی از نور خورشید با شرایط آب و هوایی نامناسب و سخت شدن کوتیکول، وجود دارد که مو درخشندگی خود را از دست می‌دهد  و می‌شکند.

مراقبت‌های موی خشک: موهای خشک بسیار آسیب پذیر هستند. اگر موهای شما خشک شده و حالت ارتجاعی و نرمی خود را از دست داده است، استفاده از شامپوهای تقویتی و نرم کننده‌های قوی، بسیار ضروری است. ضمن آن که کاهش میزان استفاده از سشوار و وسایل گرمایشی می‌تواند در کاهش میزان خشکی مو به شما کمک کند. توصیه می‌شود از موی خود در برابر اشعه‌یUV نیز محافظت کنید.

• موهای چرب: مویی است که نازک و نازیبا به نظر می‌رسد و نیاز به شستشوی مکرر دارد. علّت چرب بودن مو، تولید زیاد سبیوم است که یا می‌تواند دلیل ژنتیکی داشته‌ باشد و یا ناشی از اختلالات هورمونی، استرس، آب و هوا، مرطوب شانه زدن مو، درست کردن زیاد مو، عرق کردن زیاد، بعد از شستشوی مو باشد.

مراقبت‌های موی چرب: از یک شامپوی ملایم حجم دهنده، برای شامپو کردن مو استفاده کنید که حجم اضافی به مو بدهد و موی خود را به صورت یک فِر ملایم، آرایش کنید که مو را در ریشه بالا ‌ببرد و ولوم دهد و پراکندگی سبیوم را محدود ‌کند. ضمن این که با بازنگری در رژیم غذایی خود، مصرف لبنیات چرب و غذاهای چرب را کاهش دهید. هم‌چنین سعی کنید تا می‌توانید از سبزیجات و میوه‌های تازه استفاده کنید و روزانه شش تا هشت لیوان آب بنوشید.

• موهای ترکیبی: نوع متداولی از مو محسوب می‌شود که مشخصه‌ی آن، چرب بودن ریشه و خشک بودن ساقه و گاهاً وجود موخوره در انتهای ساقه‌ی مو است. موی ترکیبی نه تنها می‌تواند چرب، نازک و صاف به نظر بیاید، بلکه می‌تواند بی‌روح، نامنظم و نامرتب هم باشد. علّت به وجود آمدن این حالت در مو، می‌تواند درمان‌های شیمیایی، استفاده‌ی زیاد از شامپوهایی با پایه‌ی پاک کنندگی قوی، به طور مداوم در معرض نور آفتاب قرار داشتن و استفاده زیاد از وسایل گرمایشی برای حالت دادن به مو، باشد که موارد ذکر شده، اغلب تولید ترشح سبیوم را در ریشه‌ی مو تحریک و یک تغییر جزیی در فلس‌های کوتیکول ایجاد می‌کند، به طوری که دیگر نمی‌تواند از کورتکس مو محافظت کند، لذا انتهای مو خشک می‌شود.

مراقبت از موهای ترکیبی: محصولات زیادی برای برطرف کردن این مشکل در بازار وجود دارد، از میان آنها تعدادی را امتحان کنید تا بتوانید بهترین و مناسب‌ ترین را برای خودتان انتخاب کنید. مناسب ترین محصولات، آنهایی هستند که تأثیر ملایمی روی موهای شما داشته باشد.

استفاده مکرر از موادی که مختصّ موهای چرب یا مختصّ موهای خشک هستند، ممکن است به مرور مُنجر به بروز مشکلاتی شود. بهتر است از محصولی استفاده کنید که به صورت خاص برای موهای ترکیبی طراحی شده است و اگر این ممکن نبود، از یک شامپو برای موهای چرب استفاده کرده و سپس با استفاده از یک نرم کننده، فقط از قسمت وسط مو به سمت پایین مو، که نیاز به رطوبت دارد را نرم کننده بزنید.

• موهای خاکستری: یکی از فاکتورهای تأثیرگذار در کیفیت جنس موی انسان، خاکستری شدن مو است. خاکستری شدن مو، جز اوّلین تأثیرات مرتبط با بالا رفتن سن موها است. امّا نه همیشه. از دست دادن رنگ دانه‌های مو می‌تواند ناشی از کاهش تدریجی در میزان تولید ریز دانه‌های ملانین باشد. موی خاکستری معمولاً مویی بدون رنگ است یعنی موی سپیدی که کاملاً رنگش را از دست داده است و نسبت به موی جوان تر، گرایش زیادی به زبر شدن دارد.

مراقبت از موی خاکستری: موی خاکستری ممکن است آلودگی هوا را بیشتر جذب کند و حتّی گاهی زرد رنگ به نظر برسد. استفاده کردن از محصولات طراحی شده مخصوص موهای خاکستری، بسیار مهّم است زیرا این مواد به موها قدرت حفاظت بیشتری در برابر محرک‌های محیطی می‌دهد.

در اينجا لازم می‌بینم مطلبی را به این مبحث اضافه کنم که اغلب به علّت عدم آگاهی از ساختمان مـو و نداشتن اطلاعات درباره‌ی رنگ دانه‌هایی که رنگ مو را تعیین می‌کند، به اشتباه علّت خاکستری یا همان سفید شدن مو را مواردی غیر از آنچه بیان شد، مطرح می‌کنند، مثلاً حتّی گاهی آرایشگران نیز به اشتباه، رنگ کردن مو را عامل سفید شدن تارهای مـو می‌دانند. در حالی که با کمی مطالعه می‌توانیم به عنوان یک آرایشگر، مشتریان خود را نسبت به جنس موهایشان آگاه کنیم و سعی کنیم پیشنهادهایی که به مشتریان خود می‌دهیم، بر پایه‌ی مطالب و مستندات علمی، استوار باشد.

حالت  مو   

شکل ظاهری مو به سه دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود:

• موهای صاف
• موهای مواج یا تاب دار
• موهای مجعد یا فردار (فِرفری)

حالت موج دار بودن یا صاف بودن در موی افراد، متفاوت است. فردی ممکن است مویی کاملاً صاف داشته باشد، ممکن است مویی کاملاً موج دار داشته باشد که موج‌های آن کم یا زیاد باشد. دانستن و شناسایی حالت مو در داشتن یک کوپ خوب، بسیار مهمّ است. گاه مشتری مدلی را از ژورنال انتخاب می‌کند که اگر روی سَر او این کوپ انجام شود، نتیجه‌ی کوپ با چیزی که به شما نشان داده، متفاوت است و این کاملاً به حالت موی او بستگی دارد. حالت مو توسط اندازه و شکل پیاز مو، مشخص می‌شود (یک خصوصیت ژنتیکی است) که توسط هورمون‌ها کنترل می‌شود.

حالت مو چه فِر، چه موج دار و چه صاف باشد، به دو چیز بستگی دارد:

• به ضخامت آن لحظه‌ای که از پیاز مو بیرون می‌آید.
• نحوه‌ی توزیع سلول‌های تولید کننده کراتین در ریشه‌ها.

وقتی از سطح مقطع به مو نگاه کنیم، مقطع موی صاف، گرایش به گِردی دارد، مقطع موی موج دار و حالت دار، گرایش به لوزی بودن و مقطع موی فِر، شکلی شبیه شکل کلیه دارد (یعنی لوبیا شکل است). در موی صاف تولید سلول‌های کراتین در اطراف پیاز مو، به یک میزان است و در موهای فِر تولید سلول‌های کراتین نامساوی است، به همین علّت در یک سمت پیاز موی لوزی شکل، تعداد بیشتری سلول نسبت به سمت دیگر آن تولید می‌شود. به عبارت دیگر میزان تولید سلول‌ها بین دو سمت، متفاوت است و تغییر می‌کند و این باعث می‌شود موی در حال رشد، اوّل به یک سمت رشد کند و سپس به سمت دیگر، که این نتیجه‌اش موی فر می‌شود.

با دانستن این مطالب و تشخیص حالت و شکل مو، یک آرایشگر می‌تواند با پیشنهاداتی که به مشتری می‌دهد، بهترین و زیباترین کوپی را که برای مشتری مناسب است، انجام دهد.

بافت  مو   

بافت مو، کیفیت عمومی مو است و رابطه‌ی نزدیکی با جنس مو دارد. یک تار مو یا قطری نازک دارد یا معمولی است و یا زبر و ضخیم است. موهای نازک می‌تواند ضعیف و قوی باشد ولی اصولاً مویی که بافتش نازک است، معمولاً کم حجم به نظر می‌رسد. موهای معمولی همان طور که از اسمش پیداست، نه خیلی نازک است و نه خیلی ضخیم. ضمن آن که مویی قوی با قابلیت ارتجاعی است. موهای زِبر و ضخیم هم موهایی هستند که قطر خوبی دارند و تارهای مو به نظر درشت می‌رسند.

یکی از فاکتورهایی که بر بافت مو تاثیرگذار است رنگ طبیعی موست. معمولاً افرادی که مویی به رنگ‌های بلوند طبیعی دارند، موهایی صافتر و نازکتر نسبت به مو خرمائی‌ها دارند، در حالی که مو قرمزها، ضخیم‌ترین موها را دارند. هم‌چنین اقلیم و تفاوت قومی در بافت مو موثر است، اسکاتلندی‌ها معمولاً موهایی نازک و صاف به نرمی و نازکی موی کودک دارند و در اروپای شرقی معمولاً موها نه نازک و نه ضخیم هستند. در شبه قاره هند موها بافتی ضخیم دارد و اهالی خاورمیانه معمولاً موهایی قوی دارند و به طور کلی هرچه به سمت شرق می‌روید، مو ضخیم‌تر می‌شود. مردم چین و ژاپن موهایی بسیار صاف و مردم قاره‌ی افریقا موهایی بسیار ضخیم و فِر و وِز دارند و بنابراین با کم کردن حجم آن، میزان و جهت پراکندگی‌اش در سر کنترل می‌شود. کسانی که موهای خیلی پر حجمی دارند، از موهای خیلی کوتاه دوری کنند، چون مو‌ها به حالت سیخ سیخ قرار می‌گیرند.

با دست کشیدن در طول موها از ریشه تا انتها،  می‌توانید بافت موهایتان را مشخص کنید. موهای نرم ضخامت شان کم است و احساس صافی و ابریشمی را در طول آن حس می‌کنید و موهای ضخیم به دلیل ضخامتی که دارند، حالت زبرتری را در هنگام لمس آن احساس می‌کنید. یک تار موی انسان از یک رشته سیم مسی که از نظر ضخامت با هم برابر هستند، می‌تواند قوی تر باشد. قدرت مجموع تمام تارهای موی انسان به حدی است که می‌تواند وزنی حدود نود و نُه برابر وزن یک انسان را تحمل کند.

پس تا این بخش، ما با ساختمان فیزیکی مو و همچنین با شکل ظاهری آن اعم از جنس، حالت و بافت مو آشنا شدیم. در زیر به مطالب آموزنده‌ای درباره شامپو و نرم کننده‌ها و انواع آنها خواهیم پرداخت.

1- Two in one